Piyasa Altyapısı Merkezi
BIST, Takasbank, MKK, TEFAS, VİOP, takas, saklama ve kaydileştirme gibi piyasanın işleyişini oluşturan altyapı kavramları.
Bu merkez neyi çözer?
Bu merkez, alım-satımın arka planındaki işleyişi sadeleştirir; çoğu kullanıcının görmediği takas, saklama ve kaydileştirme süreçlerini kamusal dille açıklar.
İçerik haritası
BIST nasıl çalışır?
Pay piyasası ve emir-eşleşme mantığının genel çerçevesi.
Takasbank'ın rolü
Takas, teminat ve merkezî karşı taraf işlevi.
MKK nedir?
Kaydi sistemin ve pay kayıtlarının tutulması.
Kaydileştirme
Fiziki paydan kaydi sisteme geçişin anlamı.
TEFAS
Fon alım-satım platformunun işleyişi.
VİOP işleyişi
Vadeli işlem ve opsiyon piyasasının genel çerçevesi.
Vadeli işlem (futures)
Gelecekte alım-satım yükümlülüğü doğuran türev (yüksek risk).
Opsiyon sözleşmesi
Alım/satım hakkı veren türev; prim ve kaldıraç.
Teminat ve kaldıraç
Kaldıracın ve teminat tamamlamanın anlamı (yüksek risk).
Riskten korunma (hedging)
Kur, faiz ve fiyat riskinin türevle yönetimi.
Dayanak varlık
Türevin değerinin bağlı olduğu varlık veya gösterge.
Varant ve sertifika
Borsada işlem gören yapılandırılmış ürünler (yüksek risk).
Döviz piyasası
Para birimlerinin işlem gördüğü piyasanın genel çerçevesi.
Foreks / kaldıraçlı işlem
Teminatın katına pozisyon; yalnız yetkili kuruluşlarla (yüksek risk).
Yetkili kuruluş kontrolü
Faaliyet izni ve SPK listelerinin önemi.
Kur riski
Kur hareketlerinin şirket ve yatırıma etkisi.
Kaldıraç ve teminat riski
Teminat tamamlama ve pozisyon kapanma riski (yüksek risk).
Döviz işlemlerinde kamusal kaynaklar
Resmî duyuru, liste ve veri kaynakları.
Emtia piyasası
Enerji, metal ve tarım ürünleri piyasalarının genel çerçevesi.
Kıymetli madenler piyasası
Altın, gümüş, platin ve paladyumun organize piyasası.
Altın/gümüşte fiyat oluşumu
Referans fiyat, kur etkisi ve emir eşleşmesi.
Fiziki emtia vs finansal ürün
Teslimat, saklama ve ihraççı riski farkları.
Emtia fiyat ve likidite riski
Oynaklık, makas ve sığ piyasa riskleri.
BİST Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası
Organize işlem, kasa/saklama ve piyasa verisi altyapısı.
İlgili katmanlar: Sözlük · KAP Rehberi · Endeksler
Bu sayfadaki içerikler, sermaye piyasası mevzuatı, kamusal açıklama pratikleri ve finansal okuryazarlık çerçevesinde özgün olarak hazırlanmıştır. İçerikler yatırım tavsiyesi değildir; resmî mevzuat, KAP bildirimleri ve şirketlerin güncel açıklamaları esas alınmalıdır.